De Grote of Sint Janskerk, in het centrum van Schiedam, is het oudste gebouw van de stad. Vanaf het begin was en is het een gebouw van en door alle Schiedammers. De Grote Kerk Schiedam, zoals ze in de volksmond wordt genoemd, is nog steeds een cultureel en historisch middelpunt van de stad.

Op 5 december 1262 kreeg Vrouwe Aleida, een bijzonder ondernemende vrouw die Schiedam de stadsrechten gaf, toestemming van Hendrik, de bisschop van Utrecht, om een kerk te bouwen. Dat oorspronkelijke kerkje stond op de plek van het huidige hoogkoor en het voorste gedeelte van het middenschip. Bij de grote stadsbrand van 1428 in Schiedam werd ook de kerk deels vernield. Bij het herstel werd de kerk meteen uitgebreid, onder andere met de noorderzijbeuk, wat de huidige Waag is.

De bouw van het huidige gotische kerkgebouw begon in 1335 en werd voltooid in 1425. In de loop van de tijd werd de Grote of Sint Janskerk omgebouwd tot een driebeukige hallenkerk. De kerk werd in de loop van de eeuwen diverse keren gerestaureerd en uitgebreid. De laatste restauratie werd in 2003 afgerond.

Het orgel wordt reeds in 1498 vermeld. Rond 1550 bouwde de in zijn tijd befaamde orgelbouwer Henrick Niehoff een nieuw instrument. Van dit orgel resten nog de kassen van het hoofdwerk en rugpositief. Aan het einde van de 17e eeuw is het orgel uitgebreid met twee pedaal- of zijkassen, in de 18e eeuw is het nog bestaande lofwerk aangebracht. Alleen de orgelkas is van oude datum. In het begin van de vorige eeuw is in de kas een nieuw orgel geplaatst, dat inmiddels in 1975 heeft plaatsgemaakt voor een ander, door de fa. Flentrop gebouwd, instrument. In 2011 vond groot onderhoud plaats. Het pedaal werd bij deze gelegenheid uitgebreid met enkele registers. Hierbij werd o.m. gebruik gemaakt van pijpwerk uit het orgel van de Magnalia Deikerk. Het vernieuwde orgel is van een uitnemende kwaliteit; er worden om die reden regelmatig concerten gegeven. De organisatie van deze muziekuitvoeringen is in handen van het Project Muziek Grote Kerk Schiedam. In het koor is een koororgel geplaatst, gebouwd door dhr Herman Pelgrim, ter begeleiding van koormuziek.

Bezienswaardigheden zijn onder andere: De consistorie met het unieke goudleerbehang en plafondschildering (1778), de gebrandschilderde ramen (1952) van Marius Richters, de vóór-Reformatorische preekstoel, en de gildeborden.

Sinds 30 maart 2010 trekt een nieuw beeldhouwwerk grote aandacht, namelijk het 4 ½ meter hoge beeld ’t Lam. Van ongeveer duizend brokstukken vanuit de middeleeuwse beeldenstorm heeft de Schiedamse beeldhouwer Sjef Henderickx in opdracht van het kerkbestuur deze sokkel, waarboven uitrijst het Lam Gods als teken van verzoening, vervaardigd. Het beeld is door koningin Beatrix onthuld.
Sinds 2021 bevindt zich in de Voorhof het kunstwerk ‘Troost’, gemaakt door Anton Hoeben ter herinnering aan de coronapandemie.

In 2025 is vanwege het 600-jarige bestaan van de kerk het Liduina-raam gemaakt, meer hierover op deze pagina.

De kerk heeft drie ingangen: de hoofdingang aan de Nieuwstraat onder de kerktoren, de zij-ingang aan de Lange Kerkstraat en een personeelsingang via de tuin. ’s Winters wordt de hoofdingang gebruikt en de rest van het jaar wordt de zij-ingang gebruikt.

Foto’s van de Grote Kerk kunt u bekijken op de website van de exploitatiestichting: Stichting Grote of Sint-Janskerk.

Hieronder vindt u achtergrondinformatie over de gebouwen die voorheen door (een deel van) onze kerkgemeente werden gebruikt. Deze informatie wordt nog aangevuld wanneer er meer bronnen en beelden beschikbaar zijn.